رئیس کارگروه طیور ایران اعلام کرد با وجود کاهش قیمت مرغ و تخم‌مرغ در بازار، هزینه نهاده‌های دامی تا چهار برابر افزایش یافته و فشار بی‌سابقه‌ای بر تولیدکنندگان وارد شده است؛ وضعیتی که می‌تواند امنیت غذایی کشور را تهدید کند.
بحران نهاده‌ها؛ از کمبود تا توزیع ناعادلانه
در روزهای اخیر، یکی از اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در تذکری شفاهی در صحن علنی مجلس نسبت به تشدید مشکلات حوزه دام و طیور هشدار داد. وی با اشاره به کمبود نهاده‌های دامی و اختلال در تخصیص خوراک، اعلام کرد برخی مرغداران به دلیل ناتوانی در تأمین خوراک، ناچار به معدوم‌سازی جوجه‌های خود شده‌اند.
این نماینده مجلس تأکید کرد گزارش‌های ارائه‌شده درباره وضعیت تولید و تأمین نهاده‌ها با واقعیت میدانی فاصله دارد و تولیدکنندگان حمایت لازم را دریافت نکرده‌اند. به گفته او، هم‌زمانی این بحران با ایام عید و ماه مبارک رمضان، فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی وارد کرده است. منبع
نهاده ۸۷ هزار تومانی، تخم‌مرغ ۸۵ هزار تومانی!
در همین رابطه، حسین مهدیزاد، رئیس کارگروه طیور ایران، با اشاره به افزایش شدید قیمت نهاده‌ها گفت:
«امروز قیمت مرغ و تخم‌مرغ تقریباً در سطح قیمت‌های پیش از حذف ارز ترجیحی قرار دارد، اما نهاده‌ها حدود چهار برابر شده‌اند.»
به گفته وی، قیمت هر کیلوگرم ذرت و سویا به حدود ۸۷ هزار تومان رسیده، در حالی که قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ حدود ۸۵ هزار تومان است؛ به عبارتی، سویا از تخم‌مرغ گران‌تر شده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده برهم خوردن توازن اقتصادی تولید است.
انتقاد از تمرکز نهاده‌ها در دست زنجیره‌های خاص
مهدیزاد با انتقاد از نحوه توزیع نهاده‌ها اظهار کرد در مقطعی که مرغداران خرد برای خرید نهاده باید ساعت‌ها در سامانه انتظار می‌کشیدند، نهاده‌ها با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان در اختیار چند زنجیره خاص قرار گرفته است.
وی مدعی شد:
بخشی از نهاده‌های دریافت‌شده با ارز ترجیحی، با نرخ آزاد به مرغداران مستقل فروخته شده است.
در زمان افزایش قیمت بازار، همین زنجیره‌ها مأمور تنظیم بازار شده و با تزریق محصول، قیمت مرغ و تخم‌مرغ را کاهش داده‌اند.
به اعتقاد رئیس کارگروه طیور ایران، این روند عملاً به حذف تدریجی مرغداران مستقل از چرخه تولید منجر شده است.
او همچنین از تخصیص ۱۵ هزار تن ذرت به یک زنجیره خاص خبر داد و گفت در یک بازه زمانی، ۲۰ هزار تن ذرت عرضه شد که ۱۱ هزار تن آن تنها توسط دو نفر خریداری شد؛ موضوعی که از دید فعالان صنعت، نمونه‌ای از «رانت گسترده» در بازار نهاده‌ها محسوب می‌شود.
خلف وعده در تأمین ارز ترجیحی
مهدیزاد با اشاره به جلسات برگزارشده پیش از حذف ارز ترجیحی اظهار کرد در نشستی با وزیر جهاد کشاورزی در کمیسیون کشاورزی، به تولیدکنندگان اطمینان داده شده بود که نهاده‌ها تا پایان سال با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی تأمین خواهد شد؛ وعده‌ای که به گفته وی در عمل محقق نشد.
او افزود تغییر ناگهانی سیاست‌ها باعث شد بسیاری از تولیدکنندگان، به امید ثبات در تأمین نهاده، اقدام به جوجه‌ریزی کنند؛ تصمیمی که در نهایت با افزایش هزینه‌ها و کاهش قیمت فروش، به زیان گسترده مرغداران انجامید.
خروج گسترده مرغداران از چرخه تولید
رئیس کارگروه طیور ایران وضعیت فعلی را بحرانی توصیف کرد و گفت:
بیش از ۶۰ درصد مرغداران گوشتی تمایلی یا توان مالی برای جوجه‌ریزی ندارند.
حدود ۳۰ درصد واحدهای تخم‌گذار فعالیت خود را متوقف کرده‌اند.
به گفته او، بسیاری از تولیدکنندگان دارایی‌های خود را فروخته‌اند و با مشکلات جدی معیشتی مواجه هستند. وی این شرایط را «آژیر خطر برای امنیت غذایی کشور» دانست.
پیامدهای احتمالی برای بازار مرغ و تخم مرغ
کارشناسان معتقدند ادامه این روند می‌تواند در میان‌مدت منجر به کاهش عرضه و بروز نوسانات شدید قیمتی در بازار مرغ و تخم‌مرغ شود. در حالی که امروز مصرف‌کننده با کاهش نسبی قیمت مواجه است، تضعیف ساختار تولید می‌تواند در آینده زمینه‌ساز کمبود و افزایش قیمت باشد.
مدیریت شفاف، توزیع عادلانه نهاده‌ها و ثبات در سیاست‌های حمایتی از جمله اقداماتی است که فعالان صنعت طیور بر آن تأکید دارند.
پرسش‌های متداول
چرا با وجود کاهش قیمت مرغ، تولیدکنندگان ناراضی هستند؟
زیرا قیمت فروش مرغ و تخم‌مرغ کاهش یافته یا ثابت مانده، اما هزینه نهاده‌های اصلی مانند ذرت و سویا تا چهار برابر افزایش یافته و سودآوری تولید را از بین برده است.
قیمت نهاده‌های دامی چقدر افزایش یافته است؟
طبق اعلام رئیس کارگروه طیور ایران، قیمت نهاده‌هایی مانند ذرت و سویا به حدود ۸۷ هزار تومان در هر کیلو رسیده که نسبت به قبل از حذف ارز ترجیحی حدود چهار برابر شده است.
چه تعداد از مرغداران از چرخه تولید خارج شده‌اند؟
بر اساس اظهارات مطرح‌شده، بیش از ۶۰ درصد مرغداران گوشتی و حدود ۳۰ درصد واحدهای تخم‌گذار یا توان ادامه تولید ندارند یا فعالیت خود را متوقف کرده‌اند.
ادامه این روند چه تاثیری بر بازار خواهد داشت؟
کارشناسان هشدار می‌دهند در صورت تداوم شرایط فعلی، احتمال کاهش تولید، کمبود عرضه و افزایش قیمت مرغ و تخم‌مرغ در ماه‌های آینده وجود دارد.