صنعت طیور یزد؛ رقیبی نوظهور برای ترکیه در بازار صادرات منطقه‌ای
استان یزد در حال تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی صنعت طیور در ایران است؛ جایگاهی که نه تنها نیاز داخلی این منطقه را به طور کامل تأمین می‌کند، بلکه مازاد چشمگیری از تولیداتش را روانه بازارهای دیگر می‌سازد. به گفته رئیس سازمان جهادکشاورزی استان یزد، ظرفیت تولید طیور در این استان به حدی رسیده که یزد می‌تواند در برخی از محصولات این صنعت به‌عنوان رقیبی جدی برای کشورهایی مانند ترکیه در بازارهای صادراتی منطقه مطرح شود.
💡 تولید مازاد؛ کلید ورود به بازارهای صادراتی
عباس حاجی‌حسینی، رئیس جهادکشاورزی استان یزد، با اشاره به ظرفیت‌های شاخص استان در پرورش انواع طیور، اعلام کرد که یزد در حال حاضر دارای ۶۷۸ واحد مرغداری گوشتی با ظرفیت جوجه‌ریزی حدود ۱۲ میلیون قطعه در هر دوره است. در کنار این، ۴۵ واحد فعال مرغ تخمگذار با ظرفیتی بالغ بر ۳.۷ میلیون قطعه و نیز سه واحد مرغ مادر گوشتی با ظرفیت ۲۰۰ هزار قطعه در استان فعالیت دارند.
اما این فقط بخش کوچکی از پتانسیل یزد است. بنا بر آمارهای ارائه‌شده، این استان میزبان ۳۲ واحد پرورش بوقلمون با ظرفیت ۲۲۰ هزار قطعه در هر دوره و ۱۹ واحد پرورش بلدرچین با ظرفیت ۲.۷۵ میلیون قطعه است که در نوع خود بی‌نظیر است.
در سال گذشته، تولیدات استان یزد شامل بیش از ۸۵ هزار تن گوشت طیور و ۴۶ هزار تن تخم‌مرغ بوده که به ترتیب، ۵۱ درصد و ۵۶ درصد آن‌ها مازاد بر مصرف داخلی استان بوده و به استان‌های دیگر ارسال شده است.
📊 ثبات تولید در شرایط سخت
نکته قابل‌توجه این است که یزد با وجود قرار گرفتن در یکی از مناطق گرم و خشک کشور و تحمل فشارهایی نظیر کم‌آبی، ناترازی انرژی و گرمای شدید، توانسته سطح تولید خود را در صنعت طیور نه‌تنها حفظ، بلکه تثبیت و در مواردی افزایش دهد. حاجی‌حسینی در این‌باره گفت:
«در سه ماهه نخست امسال، تولید بیش از ۱۸ هزار تن گوشت طیور و نزدیک به ۱۱ هزار تن تخم‌مرغ، نشان‌دهنده ادامه مسیر رشد این صنعت در استان است.»
وی با قدردانی از تعهد بهره‌برداران این بخش افزود: با وجود مشکلات ناشی از حمل و نقل نهاده‌ها به دلیل شرایط انرژی و جغرافیایی، تولیدکنندگان استان همچنان به فعالیت مستمر خود ادامه داده و نیاز استان را بدون خلل تأمین کرده‌اند.
🏗 فرصت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت طیور یزد
اگرچه زیرساخت‌های تولید در استان قابل‌توجه است، اما برای توسعه صادراتی و ارتقای بهره‌وری نیاز به سرمایه‌گذاری‌های هدفمند در برخی از حوزه‌های کلیدی وجود دارد. به گفته حاجی‌حسینی، چهار اولویت سرمایه‌گذاری برای توسعه این صنعت عبارت‌اند از:
احداث کارخانه فرآوری تخم‌مرغ
ساخت دو واحد کشتارگاه صنعتی مرغ
ایجاد واحد مرغ مادر تخمگذار
راه‌اندازی زنجیره‌های یکپارچه تولید گوشت مرغ
وی افزود: سازمان جهادکشاورزی یزد تمام تلاش خود را برای تسهیل اخذ مجوزها، واگذاری زمین و تأمین بخشی از منابع مالی سرمایه‌گذاران به کار خواهد گرفت تا زیرساخت‌های مورد نیاز با سرعت بیشتری فراهم شود.
🌍 مزیت رقابتی یزد در بازارهای منطقه‌ای
از جمله مهم‌ترین نکاتی که رئیس جهادکشاورزی استان یزد به آن اشاره کرد، ظرفیت صادراتی بی‌نظیر این استان در تولید تخم‌مرغ و گوشت بلدرچین است. وی خاطرنشان کرد:
«یزد می‌تواند در حوزه صادرات تخم‌مرغ و گوشت بلدرچین با کشورهایی نظیر ترکیه رقابت کند. عملکرد بسیار مطلوب واحدهای پرورش مرغ تخمگذار و بلدرچین در استان این امکان را فراهم کرده است.»
با توجه به افزایش تقاضای کشورهای همسایه مانند عراق، افغانستان، عمان و امارات برای واردات محصولات پروتئینی، به‌ویژه گوشت سفید و تخم‌مرغ، یزد می‌تواند از این فرصت استفاده کرده و جایگاه منطقه‌ای خود را در این صنعت مستحکم‌تر کند.
🚚 اهمیت توسعه زیرساخت صادرات
اما تنها ظرفیت تولید کافی نیست. برای رقابت در بازارهای بین‌المللی، زیرساخت‌های مرتبط با بسته‌بندی، حمل‌ونقل زنجیره سرد، اخذ استانداردهای بین‌المللی و بازاریابی صادراتی نیز باید توسعه یابد. اگرچه یزد در بخش تولید بسیار قوی عمل کرده، اما باید در زمینه ارتقاء زنجیره ارزش صادرات، از جمله ایجاد برندهای منطقه‌ای، نیز سرمایه‌گذاری کند.
🔄 مسیر آینده؛ یکپارچه‌سازی زنجیره تولید
مسیر آینده صنعت طیور یزد نه تنها در افزایش کمّی تولید، بلکه در ایجاد زنجیره‌های یکپارچه، فرآوری محصولات، بهره‌برداری از فناوری‌های نوین مانند اینترنت اشیاء و اتوماسیون، و نهایتاً ارتقای کیفیت برای ورود به بازارهای جهانی خلاصه می‌شود.
❓ پرسش و پاسخ‌های متداول
۱. یزد در چه زمینه‌هایی از صنعت طیور امکان صادرات دارد؟
یزد به دلیل تولید مازاد در تخم‌مرغ و گوشت بلدرچین ظرفیت بالایی برای صادرات این محصولات به کشورهای همسایه دارد.
۲. آیا زیرساخت صادرات در یزد آماده است؟
زیرساخت‌های تولید آماده است، اما توسعه در بخش‌هایی مانند کشتارگاه صنعتی، بسته‌بندی و حمل‌ونقل سرد همچنان نیاز به سرمایه‌گذاری دارد.
۳. چه میزان از تولیدات طیور یزد مازاد است؟
در سال گذشته، ۵۱٪ گوشت طیور و ۵۶٪ تخم‌مرغ تولیدی استان مازاد بر مصرف داخلی بوده و به سایر استان‌ها صادر شده است.
۴. چرا یزد می‌تواند با کشورهایی مانند ترکیه رقابت کند؟
به دلیل کیفیت مناسب تولید، عملکرد مطلوب واحدهای پرورشی، و تولید مازاد، یزد ظرفیت تبدیل شدن به رقیب صادراتی منطقه‌ای را دارد.
۵. مهم‌ترین چالش‌های تولیدکنندگان طیور در یزد چیست؟
کمبود آب، ناترازی انرژی، گرمای شدید و مشکلات حمل‌ونقل نهاده‌ها از چالش‌های اصلی تولیدکنندگان استان است.
۶. چه تعداد واحد تولید طیور در یزد فعالیت می‌کنند؟
بیش از ۶۷۸ واحد مرغ گوشتی، ۴۵ واحد تخمگذار، ۳۲ واحد بوقلمون، ۱۹ واحد بلدرچین و ۳ واحد مرغ مادر گوشتی در استان فعال هستند.
۷. آیا امکان راه‌اندازی کارخانه فرآوری تخم‌مرغ در یزد وجود دارد؟
بله. این اقدام جزو اولویت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت طیور یزد محسوب می‌شود.
۸. صادرات به کدام کشورها هدف‌گذاری شده است؟
کشورهای همسایه نظیر عراق، افغانستان، عمان و امارات بازارهای بالقوه صادراتی برای محصولات طیور یزد هستند.
۹. آیا سازمان جهادکشاورزی یزد از سرمایه‌گذاران حمایت می‌کند؟
بله. این سازمان در اخذ مجوز، واگذاری زمین و ارائه تسهیلات مالی، پشتیبانی لازم را فراهم می‌کند.
۱۰. چشم‌انداز بلندمدت صنعت طیور یزد چیست؟
تبدیل استان به قطب صادراتی محصولات پروتئینی با زنجیره‌های کامل تولید، فرآوری، بسته‌بندی و صادرات، هدف‌گذاری اصلی در چشم‌انداز بلندمدت است.