درخواست فوری تولیدکنندگان مرغ برای بازنگری در قیمت‌گذاری و حمایت‌های دولتی
صنعت مرغداری ایران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های تأمین‌کننده پروتئین مورد نیاز جامعه، این روزها با چالش‌های جدی در حوزه نهاده‌های دامی، نقدینگی و سیاست‌های قیمت‌گذاری مواجه است. استان گلستان، به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده گوشت مرغ کشور، اکنون در مرکز توجه قرار دارد؛ زیرا فعالان این حوزه نسبت به عدم تأیید قیمت‌های کارشناسی و ادامه روند فعلی هشدار می‌دهند. به اعتقاد آنان، اگر تغییرات اساسی در سیاست‌های حمایتی و سازوکار قیمت‌گذاری رخ ندهد، نه‌تنها تولیدکنندگان بلکه وزارتخانه‌های متولی نیز متضرر خواهند شد.
گلستان، قطب اصلی تولید گوشت مرغ در ایران
رضا مبصری، عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی گرگان، در جلسه اخیر کمیسیون کشاورزی گرگان اعلام کرد که برخلاف برخی رتبه‌بندی‌ها، گلستان رتبه نخست تولید گوشت مرغ در کشور را دارد و نه جایگاه یازدهم یا چهاردهم. به گفته او، ظرفیت تولیدی استان نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک آن در تأمین امنیت غذایی کشور است.
او تأکید کرد: «برای تأمین نیاز سالانه تنها به ۳۵۰ هزار تن نهاده مصرفی نیاز داریم و اگر حمایت کافی صورت نگیرد، تولید دچار بحران خواهد شد.» این موضوع بار دیگر اهمیت تعامل دولت با بخش خصوصی و نقش حیاتی نهاده‌ها را در استمرار تولید گوشزد می‌کند.
اختلاف نظر بر سر قیمت‌های کارشناسی
یکی از اصلی‌ترین محورهای انتقاد تولیدکنندگان، موضوع قیمت‌گذاری است. مبصری گفت: قیمت‌های جدید در جلسات کارشناسی با حضور نمایندگان وزارتخانه تدوین و تأیید شد، اما سازمان حمایت از تولیدکنندگان تاکنون با آن موافقت نکرده است. به باور تولیدکنندگان، وقتی بخش تخصصی کشور قیمتی را تأیید می‌کند، مخالفت با آن منطقی نیست و موجب برهم خوردن تعادل در زنجیره تولید می‌شود.
از سوی دیگر، دبیر انجمن تولیدکنندگان زنجیره‌ای گوشت مرغ کشور نیز اشاره کرد که قیمت‌های اعلام‌شده در اردیبهشت‌ماه حتی از سوی تولیدکنندگان پذیرفته نشد و مخالفت رسمی خود را با این نرخ‌ها به دولت اعلام کرده‌اند. با این حال، تصمیم نهایی بدون توجه به نظرات آنان اجرا شد. این اختلاف نظرها موجب شده فضای بی‌اعتمادی میان تولیدکنندگان و نهادهای دولتی افزایش یابد.
بحران نهاده‌ها و تامین ارز
بازار نهاده‌های دامی همواره یکی از پرچالش‌ترین بخش‌های صنعت مرغداری بوده است. تولیدکنندگان می‌گویند مشکلات در تأمین ارز و واردات نهاده‌ها به‌شدت هزینه‌های تولید را افزایش داده و پایداری زنجیره را تهدید کرده است. در شرایطی که ذرت و کنجاله سویا به‌عنوان اصلی‌ترین نهاده‌ها نقش مستقیم در قیمت تمام‌شده مرغ دارند، هرگونه تأخیر در تخصیص ارز یا محدودیت‌های وارداتی می‌تواند منجر به جهش قیمت در بازار شود.
به همین دلیل، فعالان این صنعت معتقدند خودتحریمی‌های اداری و ناکارآمدی در تصمیم‌گیری، ضربه‌ای به‌مراتب سنگین‌تر از تحریم‌های خارجی به تولید وارد کرده است. نمونه بارز آن، تعلل در برگزاری جلسات با اتحادیه‌ها و تشکل‌های تخصصی است که می‌توانست راهکارهای عملی برای حل مشکلات ارائه دهد.
مشکلات تأمین نقدینگی و تضامین مالی
یکی دیگر از چالش‌های مهم تولیدکنندگان، موضوع تضامین مالی است. مبصری در این خصوص گفت: «یکی از مشکلات اصلی ما ضمانت‌نامه‌های بانکی است. درخواست داریم به‌جای ضمانت‌نامه‌های بانکی، چک‌های صیادی به‌عنوان تضمین پذیرفته شود. این روش در گذشته سابقه داشته و امکان عملیاتی شدن آن وجود دارد.»
به باور فعالان حوزه مرغداری، سخت‌گیری‌های بانکی و الزام به ارائه تضامین سنگین باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان کوچک و متوسط از چرخه تولید خارج شوند. این مسئله در شرایطی که کشور با نیاز روزافزون به تأمین پروتئین مواجه است، می‌تواند تهدیدی جدی برای امنیت غذایی باشد.
پیامدهای ادامه وضعیت موجود
اگر روند فعلی ادامه یابد، به گفته کارشناسان، صنعت مرغداری ایران با کاهش شدید تولید مواجه خواهد شد. این امر نه‌تنها تولیدکنندگان را متضرر می‌کند، بلکه وزارتخانه‌های مسئول نیز مجبور به پرداخت هزینه‌های سنگین‌تری برای تنظیم بازار خواهند شد. در نهایت، این فشارها به سفره مردم منتقل می‌شود و افزایش قیمت مرغ و گوشت سفید، مصرف خانوار را کاهش داده و سلامت عمومی جامعه را تحت‌تأثیر قرار خواهد داد.
به‌ویژه در شرایطی که مرغ اصلی‌ترین منبع پروتئین ارزان برای خانوار ایرانی محسوب می‌شود، هرگونه نوسان در قیمت آن آثار اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای به همراه خواهد داشت.
راهکارهای پیشنهادی تولید کنندگان مرغ
تولیدکنندگان و تشکل‌های تخصصی صنعت مرغداری چند راهکار کلیدی برای عبور از بحران فعلی ارائه کرده‌اند:
بازنگری فوری در قیمت‌گذاری: پذیرش قیمت‌های کارشناسی که بر اساس هزینه‌های واقعی تولید تعیین شده‌اند.
تسهیل واردات نهاده‌های دامی: کاهش موانع اداری و تسریع در تخصیص ارز برای واردکنندگان.
اصلاح سیاست‌های بانکی: پذیرش چک‌های صیادی به‌جای ضمانت‌نامه‌های بانکی و کاهش فشار بر تولیدکنندگان.
تقویت تعامل دولت و بخش خصوصی: برگزاری جلسات منظم با اتحادیه‌ها و تشکل‌ها برای یافتن راه‌حل‌های مشترک.
تأمین پایدار منابع تولید: برنامه‌ریزی بلندمدت برای تأمین ذرت، کنجاله سویا و دیگر نهاده‌های اساسی مورد نیاز صنعت.
نتیجه‌گیری
صنعت مرغداری ایران در نقطه حساسی قرار دارد. از یک‌سو تقاضای بالای جامعه برای مصرف گوشت مرغ و از سوی دیگر فشارهای اقتصادی و اداری بر تولیدکنندگان، شرایطی پیچیده ایجاد کرده است. آنچه مسلم است، ادامه روند فعلی می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای تولیدکنندگان، دولت و مصرف‌کنندگان به همراه داشته باشد.
بنابراین، ضروری است که وزارتخانه‌های متولی و سازمان‌های حمایتی با رویکردی انعطاف‌پذیرتر و همراه با بخش خصوصی، سیاست‌هایی کارآمد اتخاذ کنند تا تولید تثبیت شود و زنجیره مرغداری کشور از آسیب‌های جدی در امان بماند.
پرسش‌های متداول
۱. چرا تولیدکنندگان مرغ خواستار بازنگری در قیمت‌گذاری هستند؟
زیرا قیمت‌های فعلی با هزینه‌های واقعی تولید همخوانی ندارد و ادامه این روند تولید را غیراقتصادی کرده است.
۲. مهم‌ترین چالش صنعت مرغداری در حال حاضر چیست؟
کمبود نهاده‌های دامی و مشکلات تأمین ارز، بزرگ‌ترین مانع پیش روی تولیدکنندگان است.
۳. چرا تولیدکنندگان از ضمانت‌نامه‌های بانکی ناراضی هستند؟
زیرا این تضامین هزینه‌های سنگینی به تولیدکنندگان تحمیل می‌کند و بسیاری از واحدهای کوچک توان ارائه آن را ندارند.
۴. پیامد ادامه وضعیت موجود برای بازار چیست؟
کاهش تولید، افزایش قیمت گوشت مرغ و فشار اقتصادی بر خانوارها از مهم‌ترین پیامدهای ادامه روند فعلی است.
۵. راهکار پیشنهادی تولیدکنندگان برای حل مشکل چیست؟
بازنگری در سیاست‌های قیمت‌گذاری، تسهیل واردات نهاده‌ها و اصلاح نظام تضامین مالی از راهکارهای اصلی است.