تولید تخم مرغ بالاتر از نیاز مصرف
تخم مرغ یکی از محصولات استراتژیک در صنعت طیور و سبد غذایی خانوارها محسوب می‌شود. در سال‌های اخیر، ایران نه تنها توانسته نیاز داخلی را به طور کامل تأمین کند، بلکه به جمع صادرکنندگان فعال این محصول نیز بپیوندد.
سید فرزاد طلاکش، دبیر فدراسیون طیور، اعلام کرد که در حال حاضر تولید تخم مرغ در کشور به اندازه‌ای مطلوب و مازاد بر نیاز داخلی است که علاوه بر صادرات، خرید حمایتی از تولیدکنندگان نیز در دستور کار قرار گرفته است.
طبق آمارهای موجود، میزان تولید ماهانه تخم مرغ در کشور بیش از ۱۲۰ هزار تن است. این حجم تولید، بسیار بیشتر از مصرف داخلی است.
طلاکش با اشاره به سرانه مصرف تخم مرغ در ایران گفت:
در سال گذشته، به طور متوسط هر ایرانی ۲۵۰ عدد تخم مرغ مصرف کرده است.
با این حال، این عدد برای دهک‌های پایین‌تر (دهک‌های اول تا چهارم) بالاتر بوده و به حدود ۳۶۰ عدد در سال می‌رسد؛ زیرا به دلیل کاهش مصرف گوشت مرغ، تخم مرغ بخش بزرگ‌تری از پروتئین خانوارهای کم‌درآمد را تأمین می‌کند.
وضعیت صادرات تخم مرغ ایران
دبیر فدراسیون طیور درباره آخرین وضعیت صادرات گفت:
از ابتدای سال تاکنون ۵۵ تا ۵۶ هزار تن تخم مرغ به کشورهای هدف صادر شده است.
پیش‌بینی می‌شود که در نیمه دوم سال حداقل ۷۰ هزار تن دیگر صادر شود.
بر این اساس، صادرات کل تخم مرغ ایران تا پایان سال به بیش از ۱۲۵ هزار تن خواهد رسید.
این روند نشان می‌دهد که ایران توانسته علاوه بر تأمین نیاز داخلی، به یک صادرکننده مهم تخم مرغ در منطقه تبدیل شود.
اختلاف قیمت در بازار تخم مرغ
با وجود تولید مازاد، یکی از مشکلات اصلی بازار تخم مرغ در کشور اختلاف قیمت درب مرغداری و سطح خرده‌فروشی است.
طلاکش در این باره گفت:
قیمت هر کیلوگرم تخم مرغ درب مرغداری ۷۵ هزار تومان است.
بر این اساس، هر شانه تخم مرغ فله باید با نرخ ۱۷۰ هزار تومان و هر عدد تخم مرغ فله با قیمت ۶ هزار تومان به دست مصرف‌کننده برسد.
اما در عمل، هر شانه تخم مرغ بیش از ۲۰۰ هزار تومان در بازار فروخته می‌شود.
به گفته وی، این چرخه معیوب ناشی از نبود شفافیت در زنجیره توزیع است و تنها راهکار اساسی برای اصلاح آن، شناسنامه‌دار شدن تخم مرغ خواهد بود.
ضرورت شناسنامه‌دار شدن تخم مرغ
یکی از مشکلات جدی در بازار تخم مرغ، نبود نظام مشخص برای رهگیری و شناسایی محصول از مرحله تولید تا مصرف است. شناسنامه‌دار شدن تخم مرغ می‌تواند:
قیمت‌ها را شفاف‌تر کند،
از فروش با نرخ‌های متفاوت جلوگیری نماید،
و امکان نظارت بر سلامت و کیفیت محصول را فراهم آورد.
طلاکش تأکید کرد که تا زمانی که این طرح به طور کامل اجرا نشود، تنش‌های قیمتی در بازار ادامه خواهد داشت.
چالش قیمت‌گذاری تخم مرغ
به گفته دبیر فدراسیون طیور، با وزارت جهاد کشاورزی برای اصلاح قیمت تخم مرغ توافق‌هایی صورت گرفته است. اما تاکنون ستاد تنظیم بازار به جمع‌بندی نهایی در خصوص نرخ مصوب جدید نرسیده است. این تأخیر در اعلام قیمت رسمی می‌تواند بر بی‌ثباتی بازار و نارضایتی مصرف‌کنندگان بیفزاید.
جمع‌بندی
ایران در زمینه تولید تخم مرغ به خودکفایی کامل رسیده و حتی توانسته به صادرکننده بزرگ منطقه تبدیل شود. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که صادرات تخم مرغ تا پایان سال از مرز ۱۲۵ هزار تن خواهد گذشت. با این حال، اختلاف قیمت میان درب مرغداری و بازار مصرف همچنان مشکل‌ساز است. به اعتقاد کارشناسان، شناسنامه‌دار شدن تخم مرغ تنها راهکار واقعی برای ایجاد ثبات در بازار و حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان است.
پرسش و پاسخ متداول
۱. میزان تولید تخم مرغ در کشور چقدر است؟
بیش از ۱۲۰ هزار تن تخم مرغ در ماه تولید می‌شود که بیشتر از نیاز داخلی است.
۲. سرانه مصرف تخم مرغ در ایران چقدر است؟
به طور میانگین هر ایرانی سالانه ۲۵۰ عدد تخم مرغ مصرف می‌کند. این میزان در دهک‌های پایین‌تر به حدود ۳۶۰ عدد می‌رسد.
۳. چه میزان تخم مرغ صادر می‌شود؟
از ابتدای سال تاکنون ۵۵ تا ۵۶ هزار تن صادر شده و پیش‌بینی می‌شود صادرات تا پایان سال به بیش از ۱۲۵ هزار تن برسد.
۴. چرا قیمت تخم مرغ در بازار بالاتر از نرخ مرغداری است؟
به دلیل ضعف در شفافیت زنجیره توزیع و نبود نظارت کافی، تخم مرغ با نرخ‌های متفاوت و بالاتر از قیمت منطقی به دست مصرف‌کننده می‌رسد.
۵. راهکار اصلی برای تنظیم بازار تخم مرغ چیست؟
شناسنامه‌دار شدن تخم مرغ که امکان رهگیری، کنترل قیمت و نظارت بر کیفیت را فراهم می‌کند.