کشتار مرغ‌های تخم‌گذار؛ نتیجه بی‌برنامگی و جوجه‌ریزی مازاد در صنعت مرغداری
کشتار زودهنگام مرغ‌های تخم‌گذار طی ماه‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی صنعت مرغداری کشور تبدیل شده است؛ اقدامی که به گفته فعالان صنفی، نتیجه بی‌برنامگی متولیان دولتی در مدیریت تولید و بازار بوده است.
ناصر نبی‌پور، عضو هیئت‌مدیره زنجیره مرغ تخم‌گذار قزوین، اعلام کرد: در فروردین و اردیبهشت امسال، به دلیل سقوط قیمت تخم‌مرغ به حدود ۲۵ هزار تومان درب مرغداری – در حالی که هزینه تولید هر کیلوگرم ۵۵ هزار تومان بود – مرغداران مجبور شدند بخشی از مرغ‌های تخم‌گذار خود را زودتر از موعد حذف کنند.
به گفته او، اتحادیه مرکزی مرغداران میهن با صدور مجوز رسمی، اجازه کشتار مرغ‌ها در سنین ۶۰ تا ۷۰ هفته را صادر کرد؛ در حالی که سن استاندارد حذف مرغ تخم‌گذار در ایران ۹۰ هفته و در جهان ۱۰۰ تا ۱۱۰ هفته است. نبی‌پور تأکید کرد: «این اقدام به دلیل زیان سنگین مرغداران و عدم صرفه اقتصادی ناگزیر شد، اما نتیجه آن اتلاف سرمایه ملی بود.»
دلایل کشتار زودهنگام مرغ‌های تخم‌گذار
جوجه‌ریزی مازاد: سال گذشته به جای ۵۸ میلیون قطعه، حدود ۷۸ میلیون جوجه‌ریزی انجام شد که منجر به تولید ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تن تخم‌مرغ مازاد بر نیاز شد.
عدم کشش بازار داخلی: سرانه مصرف تخم‌مرغ در ایران حدود ۱۴ کیلوگرم است؛ با این میزان مصرف، تولید ۱.۱ میلیون تن کافی بود، اما در عمل ۱.۴ میلیون تن تخم‌مرغ تولید شد.
صادرات غیراقتصادی: صادرات تخم‌مرغ به کشورهای همسایه همچون عراق و افغانستان با نرخ ارز ۲۸۵۰۰ تومان عملاً به معنای ارائه یارانه به واردکنندگان خارجی است.
ضعف خرید حمایتی دولت: با وجود اعلام قیمت حمایتی ۶۲ هزار تومان، حجم خرید دولتی محدود بوده و به دلیل نبود فضای انبار، بسیاری از مرغداران امکان فروش محصول خود را ندارند.
زیان مرغداران و مشکلات ساختاری
این مقام صنفی گفت: «در دو ماه نخست امسال، یک مرغداری با ظرفیت ۱۲۰ هزار مرغ تخم‌گذار روزانه ۹۰ میلیون تومان زیان می‌داد. امروز نیز هر کیلوگرم تخم‌مرغ حدود ۲۰ هزار تومان زیر قیمت تمام‌شده فروخته می‌شود.»
به گفته نبی‌پور، صدور ۱۱۰ میلیون پروانه بهره‌برداری مرغداری بدون توجه به زیرساخت‌ها (آب، برق، گاز) و بدون تقویت ۲ هزار واحد فعال، مشکلات این صنعت را تشدید کرده است.
او تأکید کرد: اگر بهره‌وری در سطح استاندارد جهانی مدیریت شود، با ۵۰ میلیون جوجه‌ریزی می‌توان نیاز داخلی را پوشش داد و حتی صادرات داشت؛ اما جوجه‌ریزی مازاد نه تنها زیان‌بار بوده بلکه سبب نابودی بخشی از سرمایه ملی شده است.
پرسش‌های متداول:
۱. چرا مرغ‌های تخم‌گذار زودتر از موعد حذف شدند؟
به دلیل مازاد تولید و کاهش شدید قیمت تخم‌مرغ، مرغداران برای جلوگیری از زیان بیشتر مجبور به حذف مرغ‌های ۶۰ تا ۷۰ هفته‌ای شدند.
۲. میزان مازاد تولید تخم‌مرغ چقدر است؟
در حال حاضر حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تن تخم‌مرغ بیش از نیاز داخلی تولید می‌شود؛ این میزان معادل ۳۵ درصد بیشتر از مصرف کشور است.
۳. آیا صادرات می‌تواند مشکل مازاد تولید را حل کند؟
صادرات تخم‌مرغ به عراق و افغانستان انجام می‌شود، اما با توجه به نرخ ارز ۲۸۵۰۰ تومانی، این صادرات عملاً نوعی یارانه به کشورهای مقصد محسوب می‌شود و سودآور نیست.
۴. راهکار اصلی برای تعادل بازار تخم‌مرغ چیست؟
کاهش جوجه‌ریزی به میزان استاندارد، افزایش بهره‌وری در واحدهای تولیدی، مدیریت صحیح صادرات و سیاست‌گذاری اصولی دولت می‌تواند بازار را متعادل کند.