بر اساس تازهترین دادههای بینالمللی، بازار جهانی شیر در سال ۲۰۲۴ با گردش مالی ۳۴.۱ میلیارد دلاری مواجه بوده است؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۳، ۵.۶ درصد کاهش نشان میدهد. این کاهش در حالی ثبت شده که تولید جهانی شیر همچنان روندی افزایشی داشته و بسیاری از کشورها به ظرفیتهای جدید تولید رسیدهاند.
🟨 تولید جهانی شیر: رشد ۱.۴ درصدی با محوریت هند، آمریکا و چین
طبق گزارش سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (FAO)، تولید جهانی شیر در سال ۲۰۲۴ به حدود ۹۷۹ میلیون تن رسیده است؛ افزایشی معادل ۱.۴ درصد نسبت به سال قبل.
در بین کشورهای تولیدکننده، هند با سهم ۲۲ درصدی همچنان صادرکننده اصلی شیر خام جهان است.
رتبهبندی اصلی تولیدکنندگان شیر در سال ۲۰۲۴:
🥇 هند – ۲۲٪ از تولید جهان
🥈 ایالات متحده
🥉 پاکستان
4️⃣ چین
5️⃣ برزیل
این پنج کشور، بیشترین سطح تولید شیر خام را در اختیار دارند و بازارهای منطقهای را نیز تحت تأثیر مستقیم قرار میدهند.
🟩 ایران با تولید بیش از ۱۲ میلیون تن، در رتبه ۲۳ جهان
طبق آمار رسمی FAO، ایران سالانه بیش از ۱۲ میلیون تن شیر تولید میکند و در ردهبندی جهانی، رتبه ۲۳ را به خود اختصاص داده است.
این میزان تولید اگرچه قابلتوجه است، اما نسبت به ظرفیت بالقوه کشور و نیاز صنایع تبدیلی، فاصله معناداری دارد.
بازار صادرات فرآوردههای لبنی ایران نیز طی سالهای اخیر رفتوبرگشتی بوده؛ بهگونهای که دورههای رشد و افت پشتسرهم، مانع شکلگیری ثبات در صادرات شده است.
🟥 صادرات جهانی شیر؛ کاهش ۴.۳ درصدی ارزش تجارت در سال ۲۰۲۴
ارزش صادرات جهانی شیر در سال ۲۰۲۴ به ۳۳.۳ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با ۳۴.۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳، ۴.۳ درصد افت را نشان میدهد.
بزرگترین صادرکنندگان شیر در جهان
(در مجموع ۵۳.۹٪ از کل صادرات):
🏆 نیوزیلند
🥈 آلمان
🥉 هلند
4️⃣ ایالات متحده
5️⃣ بلژیک
این کشورها ستون اصلی صادرات جهانی شیر بهویژه برای بازارهای آسیایی و آفریقایی محسوب میشوند.
🟧 بازار واردات شیر در سال ۲۰۲۴؛ ۳۴.۱ میلیارد دلار هزینه جهانی
طبق تحلیلهای وبسایت Worldstopexports، کشورها در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۴.۱ میلیارد دلار شیر وارد کردهاند.
این رقم:
🔹 در مقایسه با سال ۲۰۲۰ (۳۱.۶ میلیارد دلار) → ۷.۸٪ افزایش داشته
🔹 در مقایسه با سال ۲۰۲۳ (۳۶.۱ میلیارد دلار) → ۵.۶٪ کاهش داشته
بهعبارتی، بازار واردات شیر در سال ۲۰۲۴ نسبتبه سال قبل کوچکتر شده، اما همچنان بیش از سطح قبل از سال ۲۰۲۰ است.
🟦 بزرگترین واردکنندگان شیر در جهان در سال ۲۰۲۴
طبق دادههای جهانی، پنج کشور نخست واردکننده بیش از یکسوم کل واردات (۳۳.۷٪) شیر جهان را تشکیل میدهند:
🔹 چین – ۳.۸ میلیارد دلار (۱۱٪ از کل واردات)
🔹 آلمان – ۲.۹ میلیارد دلار
🔹 بلژیک – ۱.۸ میلیارد دلار
🔹 هلند – ۱.۶ میلیارد دلار
🔹 الجزایر – ۱.۳۵ میلیارد دلار
این کشورها بازارهای پرمصرف و عمدتاً وابسته به واردات هستند.
🟫 ۱۵ کشور اصلی واردکننده؛ سهم ۵۹.۵ درصدی از بازار
علاوه بر ۵ کشور نخست، دیگر واردکنندگان مهم در سال ۲۰۲۴ عبارتند از:
ایتالیا – مکزیک – فرانسه – عربستان – اندونزی – امارات – فیلیپین – هنگکنگ – مالزی – لهستان
این ۱۵ کشور بهطور جمعی ۵۹.۵٪ از کل واردات جهانی شیر را به خود اختصاص دادهاند.
🟥 کشورهایی با سریعترین رشد واردات شیر (۲۰۲۴ نسبت به ۲۰۲۰)
📈 لهستان – رشد ۶۸.۲٪
📈 آلمان – رشد ۵۷.۳٪
📈 بلژیک – رشد ۴۹.۸٪
📈 فرانسه – رشد ۴۷.۶٪
این چهار کشور بهدلیل کاهش تولید داخلی، افزایش مصرف، و رقابت قیمتی در بازارهای اروپایی، خرید شیر وارداتی را افزایش دادهاند.
🟧 کشورهایی که خرید شیر را کاهش دادند
📉 هنگکنگ – کاهش ۳۱.۴٪
📉 امارات – کاهش ۲۲.۹٪
📉 چین – کاهش ۱۷.۱٪
این افت واردات بیشتر تحت تأثیر رکود اقتصادی، افزایش تولید داخلی یا تغییر الگوهای مصرف بوده است.
🟩 سهم قارهها از بازار واردات شیر در سال ۲۰۲۴
🔹 اروپا – ۴۰.۲٪ (۱۳.۷ میلیارد دلار)
🔹 آسیا – ۳۹٪
🔹 آفریقا – ۹.۷٪
🔹 آمریکای لاتین – ۵.۷٪
🔹 آمریکای شمالی – ۴.۱٪
🔹 اقیانوسیه – ۱.۲٪
اروپا و آسیا، دو مصرفکننده اصلی شیر در سطح جهانی هستند.
🟦 جمعبندی
بازار جهانی شیر در سال ۲۰۲۴ تصویری ترکیبی از رشد تولید، کاهش صادرات و افت نسبی واردات را نشان میدهد. در این میان:
هند تولیدکننده شماره یک جهان است
نیوزیلند و آلمان بیشترین سهم صادرات را دارند
چین بزرگترین واردکننده باقی مانده
ایران با تولید بیش از ۱۲ میلیون تن، در رتبه ۲۳ جهان قرار دارد
این روندها نشان میدهد که شیر همچنان یکی از مهمترین کالاهای کشاورزی جهان است؛ کالایی که هم در امنیت غذایی نقش کلیدی دارد و هم در تجارت بینالمللی.