افزایش ۳۵ درصدی تولید گوشت قرمز با طرح دانش بنیان دام عشایری در اصفهان
در مسیر تحقق امنیت غذایی پایدار، توجه به ظرفیت‌های درونی کشور اهمیت دوچندانی یافته است. یکی از این ظرفیت‌ها، تولید گوشت قرمز توسط عشایر کشور است که هم از منظر ژنتیکی و هم پدافند غیرعامل، مزیت رقابتی بالایی دارد. در همین راستا، سازمان امور عشایر ایران با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان، طرحی نوآورانه را در استان اصفهان به صورت پایلوت آغاز کرده است؛ طرحی که پیش‌بینی می‌شود سهم تولید گوشت قرمز توسط عشایر را از ۲۵ درصد به ۳۵ درصد افزایش دهد.
آغاز یک تحول در تولید دام عشایری
با تأکید وزارت جهاد کشاورزی بر توسعه فعالیت‌های دانش‌بنیان در بخش کشاورزی و دامداری، نخستین گام عملی در این زمینه در استان اصفهان برداشته شد. این اقدام پس از بازدید وزیر جهاد کشاورزی از شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان و شناسایی ظرفیت‌های فناوری و نوآوری در شرکت‌های دانش‌بنیان صورت گرفت. هدف، هم‌افزایی بین دانش، فناوری و تجربه‌ی زیستی عشایر برای ارتقای بهره‌وری دامداری عشایری است.
دام عشایری؛ نقطه اتکا در پدافند غیرعامل غذایی
رئیس سازمان امور عشایر ایران، جهانبخش میرزاوند، در نشست تخصصی با مسئولان و نمایندگان شرکت‌های فناور اعلام کرد که دام عشایر پراکنده در مراتع سراسر کشور تعلیف می‌شود و در مقابل تهدیداتی چون قطع واردات نهاده‌های دامی یا بلایای طبیعی، بسیار ایمن‌تر از دامداری‌های صنعتی است. همین ویژگی، دام عشایری را به یک مؤلفه کلیدی در پدافند غیرعامل غذایی کشور تبدیل می‌کند.
ظرفیتی برای رشد پایدار و ملی
در حال حاضر، ۲۵ درصد گوشت قرمز کشور توسط عشایر تولید می‌شود. اما به گفته مسئولان، با اجرای راهکارهای علمی مانند:
افزایش نرخ باروری
بهبود جیره غذایی دام
واکسیناسیون هدفمند
کاهش سقط جنین و تلفات دامی
می‌توان این سهم را به ۳۵ درصد افزایش داد. این یعنی نزدیک به ۴۰ درصد رشد در تولید بدون نیاز به واردات جدید یا گسترش بی‌رویه دامداری‌های پرهزینه صنعتی.
نقش شرکت‌های دانش بنیان در تحول دام عشایری
در قالب طرح پایلوت در اصفهان، شرکت‌های دانش‌بنیان نقشی کلیدی دارند. آن‌ها با ارائه فناوری‌های نوین از جمله:
سامانه‌های هوشمند پایش دام
اپلیکیشن‌های تغذیه هدفمند
ژنتیک‌برداری و انتخاب ژن برتر
راهکارهای مدیریت بهداشت دام
در کنار عشایر قرار می‌گیرند تا دامداری سنتی را با علم روز تلفیق کرده و راندمان تولید را افزایش دهند.
تهدید مهاجرت عشایر به شهرها؛ پیامد یک غفلت
میرزاوند در ادامه سخنان خود هشدار داد: اگر به سبک زندگی عشایر بی‌توجهی شود، این قشر تولیدکننده به جمع مصرف‌کنندگان شهری خواهند پیوست که پیامدهای اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی دارد. حفظ و تقویت نقش عشایر در اقتصاد ملی نه فقط یک ضرورت اقتصادی، بلکه ضرورتی فرهنگی و اجتماعی نیز هست.
نقش مجلس در حمایت از طرح‌های دانش بنیان عشایری
حامد یزدیان، نماینده مردم اصفهان در مجلس نیز در این نشست، از رویکرد علمی سازمان امور عشایر حمایت کرده و از آمادگی شرکت‌های دانش‌بنیان استان برای کمک به حفظ و ارتقاء ذخایر ژنتیکی دام عشایری خبر داد. وی تأکید کرد که توسعه علمی می‌تواند تضمین‌کننده‌ی ماندگاری دام‌های بومی و بهره‌برداری بهینه از آن‌ها باشد.
جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده
در پایان نشست، تفاهم بر اجرای نخستین طرح پایلوت دانش‌بنیان دام عشایر در اصفهان حاصل شد. اهداف این طرح شامل:
کاهش هزینه تولید
افزایش راندمان
کاهش تلفات
ارتقاء سهم عشایر در تأمین گوشت کشور
خواهد بود.
این اقدام، گامی مؤثر در راستای اقتصاد مقاومتی، اشتغال پایدار و خودکفایی در تولید مواد پروتئینی کشور است.
پرسش‌های متداول
۱. چرا تمرکز بر دام عشایری اهمیت دارد؟
دام عشایر به صورت پراکنده در مراتع طبیعی تعلیف می‌شود و وابستگی کمتری به واردات نهاده دارد. همین امر، آن را در مقابل بحران‌های غذایی مقاوم‌تر می‌سازد.
۲. هدف اصلی از طرح پایلوت دانش‌بنیان در اصفهان چیست؟
هدف این طرح، استفاده از فناوری‌های نوین برای افزایش ضریب باروری، کاهش تلفات و ارتقاء بهره‌وری دام عشایری است تا سهم آن در تولید گوشت قرمز کشور به ۳۵ درصد برسد.
۳. چه شرکت‌هایی در این طرح نقش دارند؟
شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه دام، ژنتیک، بیوتکنولوژی، هوش مصنوعی و سلامت دام در این طرح مشارکت دارند.
۴. این طرح چه تأثیری بر عشایر خواهد داشت؟
این طرح با کاهش هزینه‌ها، افزایش درآمد، بهبود کیفیت دام و حفظ سبک زندگی سنتی، آینده اقتصادی عشایر را تضمین خواهد کرد.
۵. آیا این طرح در سایر استان‌ها هم اجرا خواهد شد؟
بله، در صورت موفقیت پایلوت در اصفهان، طرح به استان‌های دیگر با جمعیت عشایری گسترش خواهد یافت.