بازار گوشت قرمز ایران در هفته‌های اخیر وارد مرحله‌ای پرتنش شده است. پس از اجرای سیاست حذف ارز ترجیحی و اصلاح نظام حمایتی، قیمت‌ها در فروشگاه‌ها و بازارهای مختلف دچار نوسانات قابل توجهی شده‌اند و اختلاف نرخ میان مناطق و فروشگاه‌ها به‌وضوح مشاهده می‌شود.
منصور پوریان، رییس شورای تأمین دام کشور، در جدیدترین اظهارات خود تأکید کرد که آنچه اکنون در بازار دیده می‌شود، قیمت واقعی گوشت نیست و برای رسیدن به نرخ‌های واقعی، نیاز به زمان و افزایش عرضه وجود دارد.
وضعیت کنونی قیمت گوشت قرمز
بر اساس بررسی‌های میدانی و گزارش‌های فروشگاه‌ها، نرخ گوشت قرمز به شرح زیر است:
گوشت گوساله: هر کیلو بین ۱،۲۲۰،۰۰۰ تا ۱،۹۰۰،۰۰۰ تومان
گوشت گوسفندی: هر کیلو بین ۱،۲۴۰،۰۰۰ تا ۱،۸۰۰،۰۰۰ تومان
به‌عنوان نمونه، در یک فروشگاه سطح شهر:
ران گوسفندی: ۱،۷۹۸،۰۰۰ تومان
سردست گوسفندی: ۱،۷۹۵،۰۰۰ تومان
گردن گوسفندی چرخ‌کرده: ۱،۲۹۵،۰۰۰ تومان
ران و سردست گوساله: ۱،۷۹۵،۰۰۰ تومان
راسته گوساله: ۱،۸۳۵،۰۰۰ تومان
این نرخ‌ها به وضوح نشان‌دهنده اختلاف قیمت در مناطق مختلف و نوسانات بازار پس از حذف ارز ترجیحی است.
اثر حذف ارز ترجیحی بر بازار گوشت قرمز
پوریان با تأکید بر آثار حذف ناگهانی ارز ترجیحی گفت: قیمت واقعی گوشت گم شده است. حذف یکباره ارز ترجیحی برای واردات نهاده‌های دامی و اصلاح نظام حمایتی، بدون فراهم کردن زیرساخت‌های لازم، بازار را دچار التهابات شدید قیمتی کرده است.
به گفته وی، اگرچه هدف اصلاح سیاست‌ها و کاهش فشار مالی دولت بوده، اما اجرای یکباره این سیاست باعث شده تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان در کوتاه‌مدت سردرگم شوند.
گم‌شدن قیمت واقعی گوشت قرمز
رییس شورای تأمین دام کشور افزود:
«در شرایط کنونی، نمی‌توان بر اساس نرخ‌های موجود قضاوت دقیقی داشت. مسیرهای تأمین تازه در حال شکل‌گیری است و برای رسیدن به قیمت واقعی، نیاز به زمان داریم.»
این یعنی بازار در حال تطبیق با شرایط جدید است و تا زمانی که عرضه دام و نهاده‌های دامی افزایش نیابد، نمی‌توان قیمت واقعی گوشت را مشاهده کرد.
راهکارهای پیشنهادی برای ثبات بازار
پوریان تأکید کرد که افزایش عرضه، توسعه واردات دام زنده و شکل‌گیری رقابت سالم، کلید کاهش التهابات قیمتی و حرکت بازار به سمت نرخ واقعی است.
وی توضیح داد که بازار پس از حذف ارز ترجیحی فضای بازتری پیدا کرده و ارتباط عرضه و تقاضا پررنگ‌تر شده است. با افزایش عرضه‌کنندگان نهاده و دام، رقابت ایجاد می‌شود و این رقابت منجر به تعدیل قیمت‌ها می‌شود.
نقش واردات دام زنده در تنظیم بازار
پوریان واردات دام زنده را ابزار مؤثر تنظیم بازار دانست و گفت:
«واردات دام سبک و سنگین برای کشتار، به‌ویژه از طریق کشتارگاه‌های مرزی، می‌تواند نقش مؤثری در کنترل قیمت‌ها و تأمین پروتئین مورد نیاز داشته باشد.»
دولت نیز برای تشویق این روند، تسهیلاتی برای استان‌های مرزی در نظر گرفته که می‌تواند به افزایش عرضه و کاهش نوسانات قیمتی کمک کند.
تفاوت قیمت دام در مبادی مختلف
یکی از ویژگی‌های بازار کنونی، تنوع قیمت دام در منابع مختلف است. پوریان توضیح داد:
«دام در مبادی مختلف قیمت‌های متفاوتی دارد و این تنوع، امکان تنظیم بازار داخلی را فراهم می‌کند. هرچه دامنه عرضه گسترده‌تر شود، هم کمیت و هم قیمت گوشت در بازار متعادل‌تر خواهد شد.»
این امر علاوه بر کنترل قیمت‌ها، زمینه رقابت سالم بین تولید داخل و واردات را فراهم می‌کند.
تأثیر حذف ارز ترجیحی بر تولیدکنندگان
رییس شورای تأمین دام کشور به تأثیر حذف ارز ترجیحی بر تولیدکنندگان نیز اشاره کرد:
تولیدکنندگان ناچار به تطبیق با شرایط جدید هستند.
افزایش قیمت نهاده‌ها، به ویژه برای دامداران کوچک و متوسط، فشار زیادی ایجاد کرده است.
این گروه‌ها در برابر تغییرات بازار آسیب‌پذیرتر هستند.
در گذشته، حتی اگر برخی دامداران نهاده یارانه‌ای دریافت نمی‌کردند، بازار آزاد کنترل‌پذیر بود؛ اما اکنون هزینه تولید به شدت افزایش یافته و ماندگاری تولید را تهدید می‌کند.
لزوم بسته‌های حمایتی
پوریان تأکید کرد که برای حفظ تولید و کاهش آسیب به دامداران، لازم است بسته‌های حمایتی مشخصی طراحی شود، از جمله:
تأمین نهاده‌های دام با قراردادهای مدت‌دار
ایجاد سازوکار مناسب برای تأمین دام پایه پروار
توزیع دام زنده به دامداری‌ها
وی خاطرنشان کرد که این اقدامات می‌تواند بازار را به سمت ثبات و قیمت واقعی سوق دهد.
جمع‌بندی
بازار گوشت قرمز در ایران در شرایطی حساس و ناپایدار قرار دارد. حذف ناگهانی ارز ترجیحی، افزایش هزینه‌های تولید و تغییر الگوی عرضه باعث شده قیمت واقعی گوشت گم شده و نرخ‌ها با نوسانات قابل توجهی همراه شود.
با این حال، افزایش عرضه دام زنده، توسعه واردات و شکل‌گیری رقابت سالم می‌تواند به کاهش التهابات و تعیین قیمت واقعی گوشت منجر شود.
در کوتاه‌مدت، مصرف‌کنندگان شاهد اختلاف قیمت در فروشگاه‌ها و مناطق مختلف هستند، اما با اجرای سیاست‌های حمایتی و کنترل بازار، انتظار می‌رود قیمت‌ها به سطح واقعی و منطقی بازگردند.
پرسش‌های متداول
۱. قیمت گوشت گوسفندی و گوساله امروز چقدر است؟
گوشت گوسفندی: ۱،۲۴۰،۰۰۰ تا ۱،۸۰۰،۰۰۰ تومان
گوشت گوساله: ۱،۲۲۰،۰۰۰ تا ۱،۹۰۰،۰۰۰ تومان
۲. چرا قیمت واقعی گوشت در بازار مشخص نیست؟
به دلیل نوسانات شدید ناشی از حذف ارز ترجیحی و کمبود زیرساخت‌های توزیع، بازار هنوز به تعادل نرسیده است.
۳. چه عواملی می‌توانند قیمت گوشت را متعادل کنند؟
افزایش عرضه دام، واردات دام زنده، رقابت سالم بین عرضه‌کنندگان و سیاست‌های حمایتی دولت.
۴. واردات دام زنده چه تأثیری دارد؟
افزایش عرضه دام زنده باعث کاهش فشار قیمتی و تأمین پروتئین مورد نیاز مصرف‌کنندگان می‌شود.
۵. حذف ارز ترجیحی چه تأثیری روی دامداران داشته است؟
افزایش شدید هزینه نهاده‌ها و فشار اقتصادی بر دامداران کوچک و متوسط.
۶. آیا قیمت‌ها در فروشگاه‌ها با قیمت واقعی بازار تفاوت دارد؟
بله، اختلاف قیمت بین فروشگاه‌ها و مناطق مختلف قابل توجه است.
۷. چه اقداماتی برای کاهش زیان دامداران ضروری است؟
تأمین نهاده‌های دام، واردات دام زنده، بسته‌های حمایتی و ایجاد سازوکارهای توزیع مناسب.
۸. مسیر رسیدن به قیمت واقعی گوشت چیست؟
با افزایش عرضه و شکل‌گیری رقابت در بازار، قیمت‌ها به سمت نرخ واقعی حرکت خواهند کرد.
۹. آیا بازار گوشت در آینده تثبیت می‌شود؟
بله، در صورت اجرای سیاست‌های حمایتی و افزایش عرضه، بازار به سمت ثبات حرکت خواهد کرد.
۱۰. مصرف‌کنندگان چگونه می‌توانند از نوسانات بازار مطلع شوند؟
از طریق رسانه‌های رسمی، گزارش‌های میدانی و اطلاع‌رسانی سازمان‌های دولتی و شورای تأمین دام.